|
|
|
|
||||||||||||||
|
طراحی صنعتی، از الف تا يا بخش نخست ترجمه و تنظيم از بهاره جلالزاده
در اين صفحه، ترجمهی بخشی از مقدمهی كتاب «طراحی صنعتی، از الف تا يا»* نوشتهی شارلوت و پيتر فيل** را میخوانيد كه قصد دارم از اين پس با ترجمهی تدريجی آن و انتشارش در مجلهی اينترنتی «فروغ»، گامی برای معرفی رشتهی «طراحی صنعتی» به علاقهمندان بردارم.
بيش از دويست سال است كه محصولات توليدشدهی صنعتی، فرهنگ مادی ما را شكل داده، به جهان اقتصاد نفوذ كرده و محيط زندهگی ما را متأثر ساختهاند. از كالاهای مصرفی و بستهبندی گرفته تا سيستمهای حمل و نقل و تجهيزات توليدی، همه و همه محصولات صنعتیيی هستند كه با در بر گرفتن طيف وسيعی از عملكردها، فنون، نگرشها، ايدهها و ارزشها، وسيلهيی برای تجربه و درك دنيا را برایمان فراهم آوردهاند. ماهيت محصولات صنعتی و چهگونهگی بهوجود آمدنشان به فرآيند به غايت پيچيدهی «ديزاين» مربوط میشود كه خود موضوع بسياری از امور و آثار است. خيلی از ماهيت اين محصولات به دليل محدوديتهای زمينهيی اقتصادی، سياسی، فرهنگی، سازمانی و تجاری شكل گرفتهاند و مسبب ايجاد و توسعه محصولات جديد شدهاند. بدون شك شخصيت، تفكر و توانايیهای خلاقهی هر طراح يا تيم طراحی، متخصصان همكار و سازندهگان در به منصهی ظهور رسيدن اين محدوديتها نقش داشته است. طراحی صنعتی – ايده، مفهوم و برنامهريزی محصولات برای بازتوليد چند باره- فرآيندی نوآورانه و بديع است كه با تركيب عوامل ابزاری مثل مهندسی، تكنولوژی، خواص مواد و زيبايیشناسی به كمك راهحلهای توليدی - ماشين، تمام نيازها و آمال استفادهكننده را با در نظر گرفتن محدوديتهای اجتماعی و فنی تعادل میبخشد. مهندسی – كاربرد اصول علمی در طراحی و ساختار ساختمانها، ماشينها، دستگاهها و فرآيندهای ساخت – جنبهی حياتی و تعيينكننده در طراحی صنعتیست. در حالیكه هر دو اين رشتهها به دنبال يافتن راه حل بهينه برای مسائل مشخصی هستند، ويژهگی متمايزكنندهی اوليهی آنها توجه به امر زيبايیشناسی در طراحی صنعتیست. منشأ طراحی صنعتی را میتوان در انفلاب صنعتی رديابی كرد كه در ميانهی قرن هجده در بريتانيا آغاز شد، يعنی همان نقطهی آغاز ماشينی شدن. پيش از آن، اشياء به صورت دستی ساخته میشدند، هم ايده هم ساخت يك شیء توسط تنها يك فرد صورت میگرفت. با توسعهی فرآيندهای ساخت صنعتی جديد و تقسيم كار، طراحی (ايده و مفهوم اوليه و برنامهريزی) به طور فزايندهيی از كنش ساخت جدا شد. در اين مراحل اوليه، طراحی هيچ بنيان روشنفكرانه، نظری يا فلسفی نداشت و فقط به عنوان يكی از جنبههای متعدد رابط توليدات ماشينی بود. بنا بر اين اشياء صنعتیشده تا قبل از قرن نوزده توسط متخصصانی از حوزههای فنی، مواد و توليد خلق میشدند و به اين ترتيب، طراحی صنعتی به عرصهی ظهور رسيد. تقريبا در اواخر قرن نوزده سازندهگان به فهم اين نكته نايل آمدند كه میتوانند به طور قابل ملاحظهيی با بهبود ساختار درست و بدون نقص و زيبای محصولات در صحنهی رقابت بهره برند. در پی آن، شروع كردند به دعوت از متخصصانی از حوزههای ديگر – به ويژه معماران - كه در فرآيند طراحی مشاركت كنند. كمكم در اوايل قرن بيستم طراحی صنعتی رشتهيی تمامعيار شد و در همين موقع نظريهی طراحی در روشهای توليد صنعتی به تكامل رسيد. در ميان پيشگامان اوليهی حرفهيی طراحی صنعتی، پيتر برنز، معمار آلمانی، قرار دارد كه توسط شركت آاِگ (AEG) در 1907 به استخدام درآمد تا هويت سازمانی و توليد شركت را بهبود بخشد. از آن به بعد، طراحی صنعتی به عامل خيلی مهمی در موفقيت توليدات صنعتی شركتهای سازنده تبديل شد.
در ادامهی مقدمه اين كتاب میخوانيم كه همهی موضوعات مطرحشده در آن از عمده موضوعات در طراحی صنعتی هستند - از توليدات صنعتی سنگين گرفته تا تجهيزات ادرای، وسايل آشپزخانه و فضاپيماها – و مباحث آن به اولين همراهان «طراحی قرن بيستم» اختصاص يافته است. سازندهگان، مشاوران طراحی صنعتی، طراحان و مخترعان معرفیشده در اين كتاب - كه در فهرستی الفبايی رديف شدهاند - كسانی هستند كه تكنولوژی و محصولات بانفوذ و بسيار مهم را در دويست سال اخير آفريدهاند. راهحلهای خلاقهی آنان بهترين تعادل ممكن را ميان انتظارات روشنفكرانه، عملكردگرايانه، احساسی و زيبايیشناختی و اخلاقی استفادهكنندهگان – مشتريان - ايجاد كرده و تا كنون نفوذ و عامليت آنها بر فرآيند طراحی بر جای مانده است. همچنانكه كشورهای بيشتری به اقتصاد جهانی میپيوندند، طراحی صنعتی وسيلهيی ضروری در مقياس رقابتهای جهانی میگردد. با انعكاس تاريخ طراحی صنعتی و تأكيد بر موفقيت خاص آن، اين كتاب قصد دارد كه اثبات كند چهگونه طراحی صنعتی دائما در جهت رمززدايی از تكنولوژی و در خدمت قرار دادن آن در اشكال قابل دسترس به عدهی بيشتری از مردم تلاش كرده است. هدف ديگر كتاب برجسته كردن گسترهی چشمگيریست كه نشان میدهد خود شركتهای سازنده در شكل دادن به تاريخ طراحی صنعتی چهقدر نقش داشتهاند. بدون خواست و ارادهی آنان در ريسك كردن در موارد ضروری و گاهی تحمل مخارج زياد در توسعهی محصولات جديد، طراحی صنعتی خيلی بیاهميت میبود. «شركتهای سازندهی خلاق و فعال تجاری با فكر اجتماعی، اغلب قهرمانان فرهنگ مادی ما هستند.»
* Industrial Design A-Z ** Charlotte & Peter Fiell
|
|
