بازگشت به صفحه‌ی اول

بايگانی و خاطره‌های قديمی‌تر

نمادی هم‌ارز لذت*

شهاب مباشری

shahab [ @ ] forough.net

سی سالی از روزی كه استيو جابز برای آغاز انقلاب رايانه‌های شخصی كوشيد، می‌گذرد. وی آن هنگام اپل را با ادعای «كامپيوتر برای بقيه‌مان»¹ به دنيا معرفی كرد. و هنوز كه هنوز است آوازه‌ی اپل از صدرنشينان جدول نمادهای برتر جهانی‌ست كه لذت‌طلبی مصرف‌كننده‌گان را سيراب می‌كند (هم‌پای نايكی). جابز دوست دارد اين را به خاطر «ابزارهای تجربی»² بداند. حالا دست‌گاه ديجيتالی پخش موسيقی آی‌پاد (محصول اپل) تبديل به ابزاری شده كه گويی داشتن‌اش از «واجبات» است. سهم آی‌پاد از بازار جهانی هشتاد و پنج درصد است. مك‌مينی كه در اوايل سال نو ميلادی به بازار عرضه شد، جبهه‌ی ديگری‌ست كه اپل گشوده است. رقابت با بهای اين رايانه‌ی كوچولو كار ساده‌ای نيست. مك‌مينی نشانی‌ست برای اين كه عزم اپل جهت تحقق ادعای كامپيوتر برای بقيه‌مان و فزون‌تر كردن سهم پنج درصدی‌اش از بازار كامپيوتر جدی‌ست.

در اين سال‌ها، جابز چندی مديريت شركت نكست (NeXT) را كه خودش تأسيس كرد، بر عهده داشت. كامپيوترهای نكست آن‌قدر به لحاظ فنی پيش‌رفته بودند كه تولد وب در آن‌ها نطفه بست. از طرف ديگر او يك استوديوی توليد انيمشن كامپيوتری [پيكسار] را نيز خريد و به كارش چنان رونق داد كه حالا توليدات‌اش پای ثابت نام‌زدی جوايز اسكار هستند.

استيو جابز در مك‌ورد در ازدحام هواداران اپل

چه بسا روحيه‌ی معنوی جابز در استمرار تجربه‌گرايی جامع‌اش _ چه زيباشناسانه چه عمل‌گرايانه و همين‌طور ذاتی _ بوده كه چندی قبل در يك روز تعطيل سرد، بيش از صد نفر را به صف كشيدن در پياده‌رويی مقابل درهای بسته‌ی فروش‌گاه اصلی اپل در سان‌فرانسيسكو واداشت. آن‌ها، لرزان از سرمای شديد، مشتاقانه منتظر لحظه‌ای بودند تا فروش‌گاه باز شود و از اولين خريداران محصولات جديد اپل باشند.

گِرگ پناليگان كه خود طراح نرم‌افزار است و در ساعت هفت و نيم صبح يكی از اولين نفرها در صف مقابل نمای فلز و شيشه‌ای فروش‌گاه اپل بود، می‌گفت: "مثل اين است كه برای خريد بليت «بيتلز» در صف ايستاده‌ام."

و بانی بورن، هنرمندی كه از صبح خيلی زود خود را به اين‌جا رسانده، اين گفته را اين‌جوری تصحيح می‌كند: "بالاتر از آن! ...  اين يك دين است و من پی‌رو آن‌ام. اين يك مرام و تجربه برای همه‌ی زنده‌گی‌ست."

ده روزی قبل از آن و حدود پنج ماه بعد از آن كه جابز به كارمندان‌اش در يك نامه‌ی الكترونيكی نوشت كه تحت عمل جراحی قرار گرفته است، در يك برنامه‌ی دو ساعتی با اقتدار، مقابل هزاران هوادار پرشور در نمايش‌گاه مك‌ورد (MacWorld)

در سان‌فرانسيسكو، به معرفی مجموعه محصولات نرم‌افزاری جديد اپل كه برای مديريت تصاوير ديجيتالی، ويدئو و موسيقی به كار می‌آيند، پرداخت. اپل هميشه عرضه‌كننده‌ی نرم‌افزارهای خوش‌دستی بوده است. اين بار جمعيت برای خريد مك‌مينی _ مكعبی با يك كف مربعی به ضلع 6.5 اينچ و بلندی دو اينچ و بهای پانصد دلار _ و آی‌پاد شافل قوطی كبريتی (نمونه‌ی كوچك آی‌پاد با بهای صد دلار) مقابل فروش‌گاه صف كشيده‌اند.

آی‌پاد شافل و مك‌مينی دو محصول جديد اپل كه در آغاز سال نو ميلادی با قيمتی باورنكردنی به بازار عرضه شدند و نويدآور دگرگونی دو باره‌ای را در تمايلات مصرفی عموم گشتند.

از ديد بسياری، اين دو محصول مهم‌ترين چيزهايی‌ست كه اپل در طول تقريبا يك دهه‌ی اخير عرضه كرده است. هر چند به قرص و محكمی هم‌خانواده‌هاشان _ كامپيوتر روميزی آی‌مك جی‌فايو و آی‌پاد _ نيستند، اما اميد انقلاب اپل را برای عاشقان‌اش زنده كرده‌اند.

راجر مك‌نامی، سرمايه‌گذاری كه در تأيس شركت‌های فنی متعددی نقش داشته و از دوستان قديمی جابز می‌گويد: "همين طور كه استيو را در حال معرفی محصولات می‌ديدم، دلايلی را كه سبب شدند تا به دره‌ی سيليكون بيايم به ياد می‌آوردم. ... چيزی كه در باره‌ی او دوست‌داشتنی‌ست اين است كه خودش را تام و تمام وقف تجربه و حس محصولات‌اش كرده.اين خصوصيت در هم‌رتبه‌هاش ديده نمی‌شود." وی تحسين خود را چنين ادامه می‌دهد: "ديد داشتن ساده است، اما استيو چيز بيش‌تری دارد. او جرأت دارد. او وقتی دو باره به شركت قديمی‌اش بازگشت كه در آستانه‌ی ورشكسته‌گی بود (در سال 1997

با حقوق سالانه‌ی تنها يك دلار). او آی‌مك را رو كرد و ورق‌ها برگشت. زمانی هم كه اوضاع دره‌ی سيليكون به‌هم ريخته بود، او بودجه‌ی تحقيق و توسعه را از سيصد و پنجاه ميليون به پانصد ميليون دلار افزايش داد."

پائولو سافو، مدير مؤسسه‌ی «برای آينده» كه مشاور فن‌شناسی‌ست، تحقيق و توسعه را مثل كشتو زرع می‌داند. او می‌گويد كه دو محصول جمع و جور اپل تازه‌ترين برداشت‌هايی از اين زراعت‌اند كه دنباله‌ای از ادوات كوچك و جاگير در دست برای جواب دادن به نياز تفريح و سرگرمی ديجيتالی در پی می‌آورند و رقابتی جدی پا می‌گيرد. او با تحسين مهارت جابز در توجه به جزئيات و ظرايف، می‌گويد: "اپل هميشه دوست‌داشتنی بوده، ولی عمومی نه! حالا به خاطر اپل، همه دارند طعم لذت را می‌چشند."

* اين مطلب برگرفته از مقاله‌ی منتشر شده در «كريسشن ساينس مانيتور» به قلم پاتريك ديلون است كه در ادامه‌ی مطلب «مرد اول» تهيه شده است.

1- computer for the rest of us

2- اين معادل را به جای experiential tools گذاشته‌ام كه يك جور تجربه‌گری و نزديكی به حس و دريافت طبيعی را مد نظر دارد.

é